سوالات درس چهارم وپنجم جغرافیای پایه دهم

پس از اقامه نماز مغرب و عشاء به امامت حجت الاسلام شریفیان مهر سوار بر اتوبوس ویژه تختخوابشو که از قبل هماهنگ شده بود به سمت تهران رهسپار شدیم. پس از آن بی درنگ از شکار منصرف شده و به تهران بازگشت. یکی از سنگ های رایج که به جای لاجورد فروخته می شود سودالیت های بی کیفیت و رنگ شده است. این سنگ یک سیلیکات فلدسپاتی بوده که به دسته سودالیت ها متعلق است. همچنین نمونه های بسیار دیگری از لاجورد وجود دارد که از ترکیب پودر و ذرات سنگ لاجورد با سایر مواد با عنوان ناخالصی با رزین و یا پلاستیک ساخته می شود.

یکی از روش های تشخیص نمونه های سنگ اصلی از پلاستیک و شیشه واکنش به تغییر دما است، به طور کلی سنگ های طبیعی نسبت به تغییر دما مقاوم هستند و به نوعی گرما و سرما را در خود حفظ می کنند. بنابر خصوصیات ذکر شده در مورد سنگ ارمنی (آزوریت) به دلیل ناپایدار بودن کربنات مس در برابر حرارت، اکسید مس سیاه رنگ و دوده تولید میشود و بنا بر این سنگ ارمنی در آتش به رنگ سیاه در می آید و در “قراضۀ طبیعیات” این صفت به اشتباه به لاجورد نسبت داده شده است.

با استفاده از روش طیف سنجی میکرورامان نیز میتوان اختالف میان رنگدانه های حاصل از لازوریت (سنگ لاجورد) و آزوریت (سنگ ارمنی) را تشخیص داد. این روش را برای تشخیص تمام سنگ های طبیعی از نمونه های پلاستیکی و شیشه می توانید استفاده کنید. رنگ خاکه لاجورد آبی روشن است اگر لاجورد راف را بر روی چینی بدون لعاب بکشید اثر آبی آن بجا می ماند. در مواردی هم ممکن است سنگ لاجورد با کیفیت پایین تر باشد که با رنگ شدگی سعی شده کیفیت آن ارتقا داده شود. سعی نکنید با تیشه و ابزار آنها را بشکنید و با خودتان بیاورید.

بنابراین با چنین روش هایی می توان مشخصات مربوط به سنگ لاجورد موجود در تمامی معادن لاجورد در جهان را به عنوان داده های استاندارد، ثبت کرد و سپس با مقایسۀ نتایج حاصل از آزمایش نمونه های لاجورد مجهول با این داده ها، به خاستگاه آنها پی برد. اما در میان آن ها معادن سنگ لاجورد در سرسنگ منطقە بدخشان افغانستان بزرگترین منبع در طول تاریخ بوده است. در افغانستان شرایط کار در معادن لاجورد سخت و دشوار است، دهها معدنچی بدون خانوادههای شان در شیفتهاى کارى یک هفتهای تا ۱۰ روزه در معدن مشغول بکارند. لاجورد هم مانند فیروزه سنگی حساس است، سختی آن بین 5 تا 5.5 در مقیاس موس بوده و به حرارت، فشار، محلولهای گرم، اسیدها و محلول های قلیایی بسیار حساس است.

گاهی در بازار کم و قیمت آن افزایش پیدا می کند و گاهی فراوان تر می شود و می توان با قیمت های متعادل تری لاجورد را خریداری کرد. سنگ های لاجورد متعلق به افغانستان و سیبری به لحاظ یکنواختی رنگ و درجۀ خلوص به هم نزدیک بوده و سنگ لاجورد متعلق به شیلی دارای متن آبی کمرنگ با درجە خلوص پایین است. این سنگ به راحتی با سنگ های آبی مات دیگر مثل آزوریت و سودالیت اشتباه می شود ولی آزوریت هم درجه سختی کمتری دارد و هم رنگ تیره تری دارد .همچنین سودالیت نیز در قیاس با لاجورد دارای رنگ کمرنگ تر ودانه های آن به مرغوبیت لاجورد نیستند.

کسانی که در خرید و فروش و همچنین در تراش لاجورد نقش دارند، لاجورد را بر سه نوع ارزش گذاری و طبقهبندى مىکنند: لاجورد نیلى که بهترین نوع رنگ و جنس است؛ لاجورد آسمانى که شامل لاجورد آبى کمرنگ است و لاجورد سبز که گاهى با فیروزه اشتباه گرفته مىشود. در میان نمونه های مصنوعی یا سنتتیک 2 نوع معروف هستند، لاجورد گیلسون (Gilson Lapis) که از ترکیب اولترامارین، زینک فسفات آبدار، سیلیس و سایر ناخالصی ها به شکل پیریت در سال 1954 توسط پییر گیلسون (P.Gilson) ساخته و به نام خودش نام گذاری شد و لاجورد سوئیس (Swiss lapis) که جاسپر رنگ شده با فروسیانید (Ferrocyanide) است و لاجورد آلمانی (German lapis) که با پودر سنگ یشم فرآوری شده ساخته می شود.

لاجورد طبیعی دارای رگه و ناخالصی های طبیعی (پیریت به رنگ طلایی و مسی و یا کلسیت به رنگ سفید) است بنابراین به سنگ لاجورد با رنگ یکدست، آبی پر رنگ مصنوعی و بدون وجود ناخالصی و رگه های طبیعی مشکوک شوید. به طور کلی سنگ لاپیس لازولی هرچه داری رنگ آبی عمیق تر، یک دست و بدون ترک و رگه های سفید کلسیت (Calcite) باشد ارزش بالاتری دارد. همچنین نمونه های پلاستیک و رزین و سایر موارد شیمیایی را می توان با شعله و آتش هم تست کرد که سنگ طبیعی آتش نمی گیرد و با قرار گرفتن در برابر حرارت و شعله تغییر شکل نمی دهد، البته این روش توصیه نمی شود چون با تفییر دمای ناگهانی سنگ هم ممکن است دچار شوک حرارتی شده و آسیب ببینید و ترک بخورد یا بشکند و یا در رنگ و جلا دچار تغییر شود.

اما متأسفانه این بند امروزه بسیار آسیب دیده است و علیرغم نسخهبرداری و عکسهای دقیق نگارنده، همچنان خوانش آنها روشهای تازه و بردباری افزونتر را درخواست میکند. پس خداوند بر ما منّت نهاد و ما را از عذاب سوزان حفظ کرد. با مطالعه کوه های ایران در منطقه مرکز ایران در می یابیم که ارتفاعات یکپارچه ای وجود دارند که برخی از آنها به رشته کوه البرز یا زاگرس متصل هستند. نمونه های مربوط به شیلی فاقد کلر هستند. نه کوهها به هم چسبیده بودند و نه از مرد خبری بود !

سنگ لاجورد فاقد عنصر مس است، در برابر شرایط جوی از جمله گرما و اکسیژن مقاوم بوده و رنگ خود را از دست نمی دهد. این شهر مدرن با طبیعت اقیانوس آرام و کوه های سر به فلک کشیده خود یک مقصد بسیار مناسب برای کسانی است که قصد یادگیری زبان انگلیسی در کانادا را دارند. ساختار شیمیایی اصلی سنگ لاجورد ریشه در منابع آتشفشانی دارد، همانند دیگر گروه های معدنی سودالیتی، عناصر شاخصی همچون کلسیم و گوگرد در لازوریت مشاهده میشوند.

لاجورد پس از استخراج به قطعات کوچک تبدیل شده و توسط کارگران از کوره راههاى شیبدار به اردوگاه حمل و سپس به مناطق شهری از جمله کابل منتقل میشوند. اما این کانی به دلیل داشتن عنصر مس (مسبب وجود رنگ آبی در این کانی) و عامل کربناتی، میتواند در مجاورت هوا، رطوبت، حرارت و عوامل اکساینده دچار هوازدگی گشته و به اکسید مس II(سیاه رنگ) تبدیل شود. با استفاده از روشه ای نوین علمی تجزیه و مخصوصا انواع روش های طیف سنجی در کنار علومی از جمله ژئوشیمی، کانی شناسی و باستان شناسی میتوان به آنچه سنگ لاجورد در گذر زمان طی کرده است پی برد.

این سنگ در طی مراحل زمین شناسی به صورت مرمر کریستالی است و به خاطر ترکیب آن ، بیش از اینکه یک کانی باشد ، یک سنگ محسوب می شود . شهرت این کوه بیشتر به خاطر وجود کتیبه بیستون در آن می باشد. اشاره داشت. تامین آب در این منطقه به علت شرایط نسبتاً خشکی که دارد یکی از مشکلات بزرگ ساکنان آن بوده است. برای کمک به جستجوگران، آلکس تکسیکون ( که قبلا به علت مشکلات بوجود آمده به بارگاه اصلی فرود آمده است) سوار بالگرد خواهد شد.

دیدگاهتان را بنویسید