فشردگی مواد ایجاد گرما نمود

2. سیاره کوتوله یک جسم آسمانی است که (۱) در مدار خورشید قرار دارد، (ب) جرم کافی برای جاذبه خود را دارد تا بر نیروهای جسم صلب غلبه کرده و یک شکل تعادل هیدرواستاتیک (تقریبا گرد) به خود بگیرد، (۳) محل اطراف مدار خود را از وجود اجسام دیگر پاکسازی نکرده و (۴) ماهواره نیست. نظریه کوپرنیک بیانگر این موضوع بود که سیارات به دور زمین نمیگردند بلکه خورشید مرکز چرخش سیارات است. در سده پنجم شاهد پدید آمدن جغرافیدانان بزرگی هستیم که مهمترین آنها، ابوریحان بیرونی است. متکلمان نیز تا سده پنجم کمتر از منطق ارسطویی استفاده میکردند و روش منطقی خاص خود را داشتند.

با توجه به اینکه جرم ماه بسیار کمتر است بنابراین تنها یک لرزش سینوسی در مدار زمین ایجاد میکند. تناسب بین دمای هوا در شهرهای بزرگ دارای شیوع کووید-19 شایسته توجه ویژه به این امر است. دیگر مورخ بزرگ این سده ابنخلکان است که رساله مهم وفیات الاعیان را نگاشت که فهرستگونهای از تذکره رجال و تاریخ ادب است. در سده ششم، اسامة بن منقذ (م ۵۸۴ق) الاعتبار را، که به نوعی شرح حال به شمار میرود، نوشت و عمادالدین اصفهانی (م ۵۸۹ق) نصرة الفتره را در تاریخ سلجوقیان نوشت.

یکی از خصوصیات بسیار مهم سیستمهای طبیعی باز این است که آنها نوعی پایداری نسبی دارند و اجزای سیستم با یکدیگر بهطور خاصی هماهنگ هستند. گرانش گازی و ذرات غبار آنها را به صورت ابرهای ستبر گوی مانند از مواد در آورد در حدود ۴،۵ میلیارد سال پیش مواد به هم فشرده شدند تا اجسام بسیار سامانه خورشیدی پدید آمدند. زحل دارای اندازه بسیار بزرگتری نسبت به زمین است و 29 سال طول میکشد تا یک دور کامل را در مدار خورشید گردش کند. سیاره مریخ، چهارمین سیارهی نزدیک به خورشید و بعد از عطارد، کوچکترین سیاره منظومه شمسیه.

منظومه شمسی پس از این تغییرات شامل هشت سیاره یعنی تیر، ناهید، زمین، مریخ، مشتری، زحل، اورانوس و نپتون می شود. اورانوس با دمای ۲۴۴ درجه سانتیگراد زیر صفر (۳۷۱٫۲- درجه فارنهایت) و با فاصله ۲٫۹ میلیارد کیلومتر (۱٫۸ میلیارد مایل) از خورشید، گاهی اوقات سردترین مکان در منظومه شمسی است. سیاره اورانوس در 13 مارس 1781 به وسیله سر ویلیام هرشل انگلیسی که موسیقیدانی حرفه ای و منجمی متفنن بود با تلسکوپ بازتابی 18 سانتیمتری ساخت خودش کشف شد. از جمل این یافته ها می توان به کشف یخ آب و ترکیبات آلی منجمد در قطب شمال عطارد اشاره کرد و همچنین این تحقیقات نشان داده فعالیت های آتشفشانی نقش عمده ای شکل گیری سیاره عطارد داشته اند.

کندی، فارابی، ابنسینا، بهمنیار بن مرزبان و حکیم لوکَری در این زمینه فعالیت کردند. با ظهور صدرالدین شیرازی (ملاصدرا) در سده یازدهم، فعالیت فکری و عقلی در تمدن اسلامی به اوج خود رسید. در سده یازدهم نیز، مقَرّی کتاب نَفح الطیب را در تاریخ اسپانیا به نگارش درآورد. ابناسحاق (م ۱۵۰ق) نیز نخستین کسی است که به نگارش سیره نبوی دست زد. در کیمیای اسلامی که به سرعت پس از ظهور اسلام، در سده نخست هجری، پیدا شد و سنتی پیوسته تا زمان حال دارد، متون فراوانی در دست است که در دوازده سده گذشته نوشته شده و در همه مراحل این صنعت بحث میکند.

در سده نهم، تقیالدین فاسی تاریخ مکه را نوشت. اين نقطه پس از سه بار چرخش سياره، كه در طي آن سياره دو بار خورشيد را دور مي زند(يا 176 روز زمين) به جاي اول خود بازخواهد گشت. برای نخستین بار در جهان اسلام ابنمقفع، دانشمند ایرانی، به ترجمه عربی معقولات و عبارات و قیاس مبادرت ورزید و مترجمان دیگر هم رسائل منطقی را ترجمه کردند. در این برنامه خواهیم دید که چگونه این نوسانات و تغییرات، سیارهی ما را تغییر دادند و آن را به خانهی ما در میان فضا تبدیل کردند.

مسلمانان در زمینه دانش جغرافیا نیز مانند دیگر رشتههای علوم اوایل، همچون ریاضی، پزشکی و نجوم به میراث تمدنهای پیشین به ویژه یونان، ایران و هند تکیه کردند. ملاصدرا در فصول مقدماتی کتاب الاسفار، به پیروی از مشائیان، علوم را تقسیم کرده و از منطق نیز سخن رانده است. رازی، با انکار تأویل روحانی، از جنبه رمزی کیمیا چشمپوشی کرده و آن را به صورت شیمی درآورده است. علت بزرگ و کوچک به نظر رسیدن زهره، نزدیک و دور شدن آن به زمین، هنگام پیشروی در مسیر دایره ای خود به دور خورشید می باشد. حتی انحراف کوچکی در موقعیت زمین نسبت به خورشید زندگی روی زمین را غیرممکن می سازد.

برخی دیگر حتی بر این باور بودند که این روشن و تاریک بودن رنگ سطح مریخ به خاطر وجود کانالهای انقال آب است. این آب به صورت یخ زده در زیر سطح و در کلاهک­ های قطبی است. در این صفحه تعداد 317 مقاله تخصصی درباره سیاره زهره، ناهید، ونوس که در نشریه های معتبر علمی و پایگاه ساینس دایرکت (Science Direct) منتشر شده، نمایش داده شده است. در همین سده، مقریزی مهمترین اثر خود، الخطط و الآثار، را درباره تاریخ و جغرافی مصر نگاشت.

شمار آثاری که نویسنده آنها نام جابر دارد چندان فراوان است که درباره درستی انتساب برخی از آنها با جابر بن حیان تردید شده است. آدمی که به دنبال کردن تکنولوژیهای جدید، ور رفتن با آنها و بکارگیری آنها در کارهایش عشق میورزد. منطق، دانش قواعد درست اندیشیدن و درست استدلال کردن و نتیجه گرفتن است. او در دیباچه کتاب منطق المشرقین تأکید کرده که همچنان بر سنت مشائیان وفادار مانده است. تا پیش از ظهور اسلام و تأکید آموزههای قرآنی بر عبرت گرفتن از سرگذشت اقوام پیشین، اعراب جاهلی درک درستی از پیوستگی زمان به منزله مفهومی تمدنی نداشتند.

عجیب است که چطور یک بازی در حدود ۱۵ سال پیش توانسته تا اینقدر خلاقانه عمل کند. رازی پیش از آنکه به تحصیل پزشکی بپردازد کیمیاگر بوده است و نقل شده که بر اساس تجربههای بیش از حد و سخت کیمیایی دید چشمان او کاهش یافت و به همین سبب، مأیوسانه دست از کار کیمیا کشید. در کیمیا، از مادّهای بحث میشد که با به کار بردن آن تبدیل فلزات پست چون آهن و مس به زر و سیم ممکن میشد.

با به کار بردن این روش تأویلی معنای باطنی اشیای هر علم جابری و به ویژه کیمیا، هم بر جنبه نظری و نمودها مربوط میشده است و هم به معنی رمزی و باطنی آنها. بر اثر آزادی نسبیای که با روی کار آمدن عباسیان پدید آمد، شاعران شیعه باورهای خود را همراه با ستایش اهل بیت بیان میکردند. جاهای خالی را با اشکال تفضیلی بی قاعده صفات زیر پر کنید. جابر به تقطیر مایعات خالص مانند آب و شیره و روغن و خون، و مانند آن میپرداخت و چنین میپنداشت که هر بار که آب را تقطیر میکند، مادهای تازه بر ماده خالص پیشین افزوده میشود، تا عدد این تقطیر به هفتصد برسد.

در این کتاب، ذکر فرایندها و آزمایشهایی از شیمی به میان آمده که خود رازی آنها را انجام داده است و میتوان آنها را با اشکال برابر آن اعمال در شیمی جدید همچون تقطیر و تکلیس و تبلور و غیره مطابق دانست. به نظر او دست یافتن به اکسیر از طریق جوشاندن و تقطیر طلا در مراحل خلوص گوناگون تا هزار بار مقدور بود. کتاب او، جز بخشهایی که در تاریخ طبری نقل شده، مستقیما به دست ما نرسیده، اما همه آن در سیره ابنهشام آمده است.

دیدگاهتان را بنویسید