15 حقیقت جالب در خصوص ارمنستان – ستاره ونک

دو کتاب معتبر تاریخ گزیده حمدالله مستوفی نوشته نیمه اول سدههای هشتم و منتخب التواریخ معینی نطنزی، نوشده شده به سال ۸۱۶ هـ ق درباره نسب شعبههای لُر کوچک شرحی دارند که مهم و در خور توجه است. به ویژه درباره قبیله ساکی و زبان آنها اشارهی تأکیدی دارند که بر اساس نوشتههای ابوالقاسم کاشانی در زبده التواریخ آمده است که او از سدهی سوم هـ ق به تواتر بیان خبر پرداخته است که: ساکیها اگر چه زبان لُری دارند، ولی در اصل لُر نبودهاند در نتیجه، از همان روزگاران سدههای ۸ و ۹ هـ ق که روایتگران، خبرهای روایی خود را از پیشینیان نقل کردهاند، به شرح این تخصیص و بیان «لُر نبودن ولی به زبان لُری صحبت کردن ساکیها» توجه کردهاند.

پس باید پذیرفت که ساکیها از جایی دیگر به لُرستان مهاجرت کردهاند. اگر چه برای بررسی این نظرات راویان آنها هیچگونه دلیل و اثباتی ارائه ندادهاند اما حاوی نکات بسیار جالبی هستند که به جز نظریه نخست (یعنی دگرگونی واژه کاسی به مرور زمان) در مابقی نظرات با نظریهای که اخیراً محققان ارائه دادهاند میتوان وجوه مشترکی مشاهده کرد. ساکیها و سکهها یا سکاها عنوان تحقیقات جامع استاد حمید ایزدپناه است که برای نخستین بار در همایش پژوهش در فرهنگ باستان در ماه نوامبر سال ۲۰۰۲ در پاریس قرائت شد. ۱- در فرهنگ معین درباره واژهشناسی سکا توضیح داده شده است.

با صرف نظر از برخوردهای نظامی بین حاکمان مسلمان در غور و غزنی که به ریختن خون مسلمانان بی گناه منجر شده و تاریخ آن را در سینه دارد، یکی از سرچشمه های زلال حرکت فرهنگ اسلامی، از این بخش از جهانِ آن روز اسلام، آغاز شده است که امروز نه تنها از مغرب عربی، که در آن سوی اقیانوس اطلس نیز، بانگ اسلام و شهادت بر یگانگی حق تعالی و رسالت پیامبر اعظم حضرت ختمی مرتبت محمد بن عبدالله (ص) به گوش می رسد.

اینک نیز صحرای وسیع لور در کنار شهر اندیمشک آثار نهر و جوی و تمدن شهری و قدیمی آن هنوز باقی است. هنری راولینسون که از لور دیدن نموده، بر این نکته توجه و دقت کرده و معتقد است که صحرای لور نام خود را از آن شهر گرفته است. رالینسون مینویسد: زبان آنها از فارسی قدیم گرفته شده است که با پهلوی زبان ساسانی تجانس، ولی از جهاتی با آن تفاوت دارد. یا در مقایسهای دیگر نام زرنگ یا «درنگیانا» زمانی که سکاها در آن مسقر شدند، سکستان نام گرفت، این واژه و نام، در تعرب و تازی گردانی، به سجستان و سپس به سیستان تبدیل شد، ولی نام «ساکی» با توجه به نمونههایی که آورده شد، تعرب پذیر نبوده و بیهیچ تغییر و دگرگونی تا اکنون بر جای مانده است.

در یک دهه گذشته برخی نویسندگان و پژوهشگران در آثار خود نظریهای بر دلالت رابطه ایل ساکی و قوم باستانی سکاها ارائه نمودند که حاوی تحقیقات بسیار ارزشمندی میباشند. پروانه کاظمی تنها بانوی ایرانی است که توانسته است مستقل چندین قلهی هشت هزار متری را صعود کند، همچنین او تنها بانوی جهان است که توانسته است با صعود همزمان دو قله اورست و لوتسه رکورد جهانی را کسب کند. مرتفعترین قله دنیا در دنیا اورست خوانده میشود ، اما تبتیها به این قله «قومولانگما» میگویند.

2. نمک سبز شیشه ای رنگی: این نمک نیز متعلق به ته نشین توده ای است اما مانند نمک سبز فراوان نمی باشد. زبان فارسی، زبان مردم این ولایت است. پهله نام بخش مهمی از شمال باختری تا جنوب خاوری ایران بود که از زمان اشکانیان، پهله نام گرفت و زبان و زبان مردم آن پهلوی بود. چنان که گفته می شود در گذشته، مردم به عنوان پایگاه و مکانی برای پناه گرفتن از این کوه زیبا و پر صلابت استفاده می کرده اند. آنها عصاهایی برای دعا میسازند و از آن در سایر مراسمهای خود هم استفاده میکنند.

در زمان شاه عباس اول، در همین مسیر (راه خرم آباد به دزفول) به فاصله هریک منزل راه (یا پنج فرسنگ در روز) یک قلعه و یا کاروانسرا ساخته شده که اینک نیز آثار آن موجود است این راه حتی در زمان پادشاهی رضا شاه پهلوی و پیش از ایجاد راه اتومبیل رو کنونی، اهمیت داشته است. از جمله شرح و تصويري از بناي تخت سليمان (پاچنار) در زمان خود شاه سليمان تهيه كرده است كه با توجه به ويران شدن اصل بنا امروزه بسيار ارزشمند است. «سموم»به باد داغ و سوزانی گفته می شود که همچون سمّ در اجزای بدن تأثیر می گذارد.در حدیث می خوانیم:اگر روزنه ای به اندازه سرانگشت از آن باد به روی اهل زمین باز شود، زمین و هر که را روی آن است می سوزاند.

این همان راه میان شوش و همدان است که به دلیل اهمیت نظامی و ارتباطی، داریوش هخامنشی هر سال هدایایی به سران کاسیها میداد تا امنیت آن را عهده دار شوند. آوازه و شهرت آنان (کاسیها) در هنر و پرورش اسب تا آنجا بود که دولتهایی چون آشور و عیلام از افتخارتشان آن بود که ارابههای جنگی آنان را اسبهای کاسیتی میکشیدند ولی در بخش میانی شاید به دلیل کوهستانی بودن و شرایط اقلیمی دشوار آن، ساکنان کمتر ولی سخت کوش تری داشته است. از سوی دیگر کاسیها در مرز جنوبی خود با عیلامیها محل و پایگاه و شهری داشتهاند که محل آن میان بالارود و اندیمشک و جلگه سوزیان بوده است و لور نامیده میشد.

نمونه آن تغییر نام شهر «شاپورخواست» به سابرخواست به این دلیل که «پ» در لفظ عربی نیست و شکلهای دیگری که فراوانند شاپور خواست نام شهری قدیمی بود که بنای آن را به شاپور اردشیر ساسانی نسبت میدهند. شرح جنگ آن حضرت با صلصال در کتابی به نام «خاوران نامه» به تفصیل بیان شده است. به تفصیل سخن به میان آمده است. مشکل این است که لیام نیسن اخیرا در قالب خاطرهای ۴۰ ساله تعریف کرد که وقتی یکی از دوستانِ خانمش توسط یک مرد سیاهپوست مورد تعرض قرار میگیرد، او راه میافتد و با خشم به محلههای سیاهپوستنشین سر میزند و در تمام این مدت امیدوار است که یک سیاهپوست به او نزدیک شود تا با کشتنش، انتقام دوستش را بگیرد و خشمش را خالی کند.

باید یادآور شد که این همان راهی است که پدران قوم کنونی لُر که به نام کاسی شهرت داشتند، آنتی گون سردار اسکندر را هنگام گذر و انتقال غنایمی که از شوش به یغما برده بود و میخواست آنها را به هگمتانه یا همدان برساند، او را در گذرگاه کیالان محاصره کرده و شکست دادند (ن ک: ایران باستان، مشیرالدوله ج ۳ از ص ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۲) و البته غنایم را نیز پس گرفتند. غیاثی دانشهای نخستین و الفبای علوم را در زادگاهش ، فراگرفت ، آنگاه که پا به سن بلوغ نهاد ، رخت سفر به سوی سر زمینهای هند وستان که سرزمین هفتاد و دو ملتش میگفتند کشید ، درانجا بود که مولانا غیاثی ببلوغ فکری و روانی دست یازید ، علوم متداولهِ زمان را فراگرفت ، صد ها کوه و کمر را در علم قال درنوردید و سر آمد روز گار خود شد ، اما هنوز دلش قرار نیافت ، گمان میبرد که هنوز گمشده اش را باز نیافته است و آنچه را که بدنبالش است بدست نیاورده است.

سال ۱۸۵۶، ارتفاع «قلهی ۱۵» را ۸۸۴۰ متر ثبت کردند که خیلی نزدیک به چیزی است که امروزه، کوهنوردان به رسمیت میشناسند. 3) من این کتاب را با شاگردانم در کلاس خواندم، اما پسر 5 سالهی من هم خیلی خوشش آمد. اما با شروع فصل سرما این تنوع جانوری افزایش پیدا میکند و جانورانی مانند کل و بز، روباه، شغال وکفتارو پرندگانی نظیر باقرقره، کبک و تیهو نیز در این منطقه دیده میشوند. این کوه چهرهای صاف و صیقلی دارد و همین موضوع بالارفتن از آن را دشوار میکند. همانگونه که ساکنان سرزمینهای لُرنشین از پیشقدمان انقلاب ده نشینی و کشاورزی بودهاند به همین نحو سهم به سزایی در پیدایش تمدن و زندگی شهرنشینی داشتهاند چنانکه عیلامیان ساکنان باستانی استانهای لُرستان، ایلام، خوزستان، بختیاری، کهگیلویه و بویر احمد و قسمتی از فارس دارای تمدن درخشانی بودهاند که سابقه آن حدود پنج هزار سال است.

بدین ترتیب لُرستان از نظر باستانشناسی یکی از مراکز مهم است، زیرا از جمله معدود سرزمینهایی است که انسان برای اولین بار به اهلی کردن حیوانات و نباتات پرداخته یا به دیگر سخن زندگی ده نشینی و کشاورزی را که لازمه پیدایش تمدن بوده آغاز کرده است. همزمان با عیلامیان قوم دیگری به نام کاسی در لُرستان سکونت داشتهاند که نام آنها برای اولین بار در حدود ۴۳۸۵ سال پیش در نوشتههای آشوریان آمده است. به گزارش اسپوتنیک ، برخی منابع نشان می دهند که امرالله صالح ، رئیس جمهور خودخوانده افغانستان و گروهی دیگر از مجاهدین ، در حالی که طالبان در میدان اتک در حال پیشروی هستند ، یک خط دفاعی برای کنترل آنها تشکیل داده اند.

لُرد کرزن انگلیسی نیز مطالبی به شرح زیر بیان داشته است: «این موضوع که لُرها از چه قوم و طایفهای بودهاند و از کجا آمدهاند از رازهای باز نشده تاریخ بوده است و خواهد بود… آیا ایشان جزو نزکها هستند؟ آیا اصل و ریشه ایرانی دارند؟ آیا ازنژاد سامیاند؟ این سه فرض طرفدارانی سرسخت داشته است. آنچه از نوشتهها و آثار به جا مانده به دست میآید ظاهراً بالاگریوه مهمترین پایگاه قوم باستانی کاسی بوده است. واژه «ساکی» در همه جا به عنوان قبیله آمده است. در بخش میان کوه بررسیهای علمی و باستانشناسی انجام نگردیده ولی از انواع گورهای به جا مانده که به هنگام کشیدن جاده خاکی اتومبیل رو یا حفاریهای اتفاقی ظاهر شدهاند، نشانهها و آثاری از زمان اشکانیان مشاهده شده است.

ایزدپناه در بخشی از این مقاله مینویسد: «در پس گذشت هزارهها و سدهها شاید نتوانیم میان ایل کنونی ساکی لُرستان و قوم سکی یا سکایی وجوه فرهنگی مشترک زیاد و یکدستی ارایه دهیم ولی پارهای منشها و خصلت و زبان واژهها را هم نمیتوان نادیده گرفت. ۳- پس از حضور عربها در ایران، یکی از روشهای زیان بار فرهنگی که اعمال کردند وگاه برخی از ایرانیان با تفاخر به دانستن زبان عربی آنان را همراهی کردند، تعرب یا عربی گردانی نامهای جغرافیایی و نام اشخاص و طوایف بود.

اتحادیه ایلی بالاگریوه شامل ایلات و طوایف ساکی، رشنو، پاپی، جودکی، دیرکوند و… این ایل یکی از ایلات مهم اتحادیه ایلی بالاگریوه محسوب میشود. از طرف دیگر ایشان به هیچ وجه خوش ندارند که در زمرهی کردها که لک شمرده میشوند محسوب شوند. ارمنستان کشوریست با طبیعت چشمنواز که کهنترین میراث تمدن مسیحیت را در خود دارد. گرد و غبار از دیگر عواملی است که هم طبیعت و هم انسان در منطقه زاگرس در ایجاد و گسترش آنها مؤثر است. به دلیل گذشتن راه اصلی شمال به جنوب از این بخش، از پیش از هخامنشیان و سدهها و هزارههای پس از آن، با همهی گذرگاههای کوهستانی سخت و دشواری که داشت همواره راه مهم بازرگانی و کاروانی و نظامی و کوچ ایل و طایفهها بوده است.

دیدگاهتان را بنویسید